VAN
GENEL BILGILER
Yüzölçümü: 19.069 km²
Nüfus: 637.433 (1990)
İl Trafik No: 65
Van ve çevresi, coğrafya bakımından önemli bir konumu olduğu için çok eski
dönemlerden beri yerleşim alanı olmuş, birçok uygarlığın izlerini üzerinde
barındırmıştır.
Urartu Medeniyetine başkentlik yapan Van, bugüne değin,
Hurriler, Hititler, Persler, Medler, Selçuklular, Osmanlılar gibi birçok kültürü
bağrında taşımıştır.
Van Gölü, Akdamar Kilisesi, "
kaleler kenti" olarak anılmasını sağlayan
kaleleri, dünyaca ünlü kedisi ve pek çok turizm aktivitesine olanak veren
coğrafyası ile Doğu'nun önemli bir turizm merkez idir.
Van resimleri
İLÇELERi:
Van ilinin ilçeleri; Bahçesaray, Başkale, Çaldıran, Çatak, Edremit, Erciş,
Gevaş, Gürpınar, Muradiye, Özalp ve Saray'dır.
Gevaş : Gevaş Van'a 40 km. mesafededir.
Gevaş' ta bulunan tarihi ve turistik
eserler arasında İzzettin Şir Cami ve Külliyesi, Orta Mahalle' de bulunan Halime
Hatun (Celme Hatun) kümbeti, Selçuklu Türkleri Mezarlığı, tarihi değere sahip
Akdamar Adası ve Kilisesi vardır.
Gürpınar : Van ilinin güneyinde yer alır.
İlçedeki tarihi ve turistik yerler
Çavuştepe Kalesi ve Haşap Kalesi'dir.
Çatak : Çatak Çayı üzerinde Taşköprü, Hulkan köprüsü ve Ziril Köprüleri 15.
yüzyılda yapılmış tarihi kalıntılardır.
Bölgede bunların dışında en önemli
tarihi eser Tirşin yaylasındaki kayalar ve taşınır taşlar üzerinde çizilmiş olan
av ve hayvan figürleridir.
Bilgi Köyünün Üçüzler Mezrasında da Meryem Ana
Kilisesi bulunmakta olup, bu kilise 365 odadan ibarettir.
Atlıhan Köyü
istikametinde tabii bir kaplıca bulunmaktadır.
Çatak vadisinden ilçeye 5 km.
uzaklıktaki Beyaz su (Ganisipi) Şelalesi ilginç bir tabiat eseridir.
Edremit : Van'a 18 km. mesafededir.
Edremit, Van Gölünün Güney-Güney doğu kıyı
şeridi boyunca uzanıp masmavi gölün önünde bir yeşil örtü gibi durur.
Tarihi
Dukaya Höyüğü, Urartular döneminden kalma Hatti Çiviler (Çivi Yazıları),
Kadenbastı mevkiinde Kız Damı (Dev Damı) Surlar ve Savacak Şelalesi, yine
Elmalık mahallesinde bulunan Hazine Piri (Hazine Kapısı), Harbedar (Harebe Köyü)
görülmeye değer yerlerdir.
NASIL GİDİLİR?
Karayolu : Van'dan Gürpınar-Başkale üzerinde Yüksekova ve Hakkari ile irtibat
sağlayan, aynı zamanda Yüksekova üzerinden İran ile bağlantı kuran devlet yolu
mevcuttur.
Otobüs terminali kent merkez ine yaklaşık 4 km. uzaklıktadır.
Ulaşım minibüsle
sağlanmaktadır.
Demiryolu : Tren istasyonu şehre yaklaşık 5 km. uzaklıkta olup ulaşım
minibüslerle sağlanmaktadır.
İstasyon Tel : (+90-432) 213 13 80
Havayolu : Havaalanı il merkez ine yaklaşık 7 km. uzaklıktadır.
Ulaşım
minibüslerle ve THY' ye ait servis araçlarıyla yapılmaktadır.
Havaalanı Tel : (+90-432) 217 16 54
THY Bilet Satış Bürosu : (+90-432) 216 10 19
Van Gölü Ulaşımı: Devlet Demir Yolları'na paralel olarak Van ile Tatvan
istasyonu arasında demiryolu bağlantısı Van Gölü üzerinden feribotla
sağlanmaktadır.
Van İskelesi ile Tatvan iskelesi arasında karşılıklı olarak yük,
vagon, araç ve yolcu taşıyan feribot seferlerin düzenlenmektedir.
Van-Tatvan
arası feribot yolculuğu yaklaşık 4 saat sürmektedir.
Ayrıca Van Gölü üzerinde
adalara turistik amaçlı yolcu taşımacılığı yapılmaktadır.
GEZİLECEK YERLERİ
Müzeler ve Örenyerleri
Müzeleri
Van Müzesi
Adres: Şerefiye Mah.
Hacı Osman Sok. No: 9 - Van
Tel: (432) 216 11 39
Faks: (432) 214 25 10
Van Kalesi - M.Ö. 9. yy'da Urartu Devletinin Başkenti Tuşba'da
Örenyerleri
Van Müzesi
Van Kalesi
merkez Hoşap Kalesi
Gürpınar Akdamar
Gevaş Hoşap Köprüsü
Gürpınar Abdurrahman Gazi Türbesi
merkez Kaya Çelebi Camii
merkez Hüsrevpaşa Camii
merkez Ulu Camii
merkez Kızıl Camii
merkez Beyazözümü Köyü
merkez Zernaki Tepe
Erciş Zelve Şehitliği
merkez Çarpanak Kilisesi
merkez / Çitiören Köyü Topkale
merkez Adir Kilisesi
merkez / Halkalı Hoşap Mezarlığı
Gürpınar Gevaş Selçuklu Mezarlığı
Gevaş Tarihi Taş Köprü
Hakkari Şemdinli
Bağlar Kelat Sarayı
Bağlar Yeşil Anıtsal Kayam Özalp
Yeşilalıç Put Mağarası Gürpınar
Yeşilsalkım Zive Hanı
Çatak Van Evi
merkez Konut (Harabe)
merkez Camii
merkez Biçermah Tarihi Mezarlığı
merkez Çukurca Mah. Çukurca Nehri Mezarlığı
Bağlar Aşağı Anzaf Kalesi
Aşağı Anzaf Türbe
merkez Konut
merkez Kilise
merkez Türbe
merkez Dilkaya Köyü
Edremit Yavuzlar Doğal Oluşumu Başkale
Yavuzlar Zeril Köprüsü
Çatak Hurkan Köprüsü
Çatak Yanal Kilisesi
Başkale Yanal Çavuştepe Kalesi
Gürpınar Çavuştepe Ayanıs Kalesi
Agartı Hüsrevpaşa Türbesi
merkez Eski Van Şehri Mezarlığı
merkez Molla Kasım Türbesi Mezarlığı
Molla Kasım Otluca Köyü Mezarlığı
merkez Otluca Molla Hıdırı Fır.
M.
Yavuzlar Kaleören Köyü Mezarlığı
Kaleören Barış Köyü Mezarlığı
Barış Tepebeşı Mah. Mezarlığı
Başkale Germen Köyü Mezarlığı
Germen Çatak Tarihi Mezar
Çatak Aliyar Kümbeti
Erçiş Nişancı Kümbeti
Erçiş Tekler Köyü Mez.
Erçiş/Tekler Ziyaret Köyü Mez.
Erçiş/ Ziyaret Haydar Bey Köyü Mez.
Erçiş/Haydar Bey Çelebi Bağı Mez.
Erçiş Hamur Kesen Köy. Mez.
Gürpınar/Hamur Kesen Ganisipi Şelalesi
Çatak Bend-i Mahi Şelalesi
Muradiye Hamurkesen Camii
Gürpınar/Hamurkesen Yukarı Anzaf Kalesi
merkez /Dereüstü Muradiye Kilisesi
Muradiye Bend-i Mahi Köprüsü
Muradiye/Karahan İzzettin Şir Camii
Gevaş Demir Ergitme Merk.
Gevaş/Balan Meslek Lisesi
merkez Közüt Kalesi
Muradiye Muradiye Kalesi
Muradiye Hasan Bey Medre. Tür.
Gürpınar Hoşap Hanı
Gürpınar Tuşpa Nekropolü
merkez Evliya Bey Medresesi
merkez Amik Kalesi
merkez /Amik Alaköy Urartu Kalesi
merkez /Alaköy Ermişler Urartu Kay.
merkez /Ermişler Karagündüz Höy. Nek.
merkez /Karagündüz
Van Gölü ve Akdamar Adası
Van iline adını veren Van Gölü Türkiye'nin ve dünyanın en büyük soda gölüdür.
Dört tarafı yüksek dağlarla çevrilidir.
İçinde Akdamar, Adır, Çarpanak, ve Kuş
adaları olmak üzere 4 ada bulunmaktadır.
Tarih boyu Yüksek Deniz, Nairi Denizi
ve Yukarı Deniz dendiği gibi Deryaçe (Küçük Deniz) adını da alır.
Gölün suyu çok
tuzlu ve sodalıdır.
Sabunsuz köpük verir ve temizlik maddeleri kullanılmadan
içinde herşey yıkanabilir ve temizlenebilir.
Her mevsim, her saatte farklı bir
renk alan, gündoğumu ve günbatımının muhteşem olduğu göl, bölge turizmine önemli
bir katkı sağlamaktadır.
Sahil boyunca yapılaşma ile bozulmamış koylar, yeşil
bitki örtüsüyle sarılmış kıyılar görülmeye değerdir.
Van Gölündeki adalardan en büyüğü olan Ahtamar Adası, üzerindeki kilisesi ile
ünlüdür.
900'lü yılların başında Kral Gagik tarafından yaptırılmış olan kilise
taş işçiliğinin en seçkin örneklerindendir.
Akdamar adasına Gevaş iskelesinden
dolmuş motorları çalışmaktadır.
Kaleler
Van'a bir anlamda "Kaleler Kenti" denilebilir.
Van ve çevresinde küçüklü büyüklü
çok sayıda kale bulunmaktadır.
Bu tarihi kalelerden bir kısmı Urartu döneminden,
diğerleri Ortaçağ ve sonrasından kalmadır.
Önemli Kaleler Aşağı ve Yukarı Zıvistan Kalesi, Beyüzümü Kalesi, Çatak Kalesi,
Lamurkesen (Zernek) Kalesi, Hişet Kalesi, Pizan (Örenkale) Kalesi, Kalecik,
Zernaki Tepe Kalesi, Muradiye Kalesi, Albak (Başkale) Kalesi, Deliçay Kalesi,
Çelebibağ Kalesi, Yoncatepe Kalesi, Müküs Kalesi ve Amik Kalesi olarak
sayılabilir.
Van Kalesi: Van Kalesi, Van il merkez i sınırları içerisinde olup, şehir
merkez ine 5 km. mesafede bulunmaktadır.
Urartu kalelerinin görkemlilerindendir.
MÖ. 9. yüzyılda Lutupri'nin oğlu I. Sarduri tarafından yaptırılmıştır.
Büyük
bölümü ayakta kalan kalenin kuzeybatı ucunda bulunan ve Sardur burcu denilen taş
bloklarla örülen yapının üzerinde I. Sarduri'ye ait olan, Asur çivi yazısı ile
yazılmış, bilinen en eski Urartu yazıtı vardır.
Kalenin diğer önemli bir yapısı,
I. Agrişti'ye ait olan kaya mezarı ve hemen bunun dışındaki kaya üzerinde
bulunan Urartu'ların günümüze ulaşan en uzun yazıtı, "Horhor Yazıtları" vardır.
Ayrıca kalenin kuzey yamacında II. Sarduri'nin açık hava tapınağı (Analı-Kız),
Kale içinde Menau ve Sarduri' ye ait mezar odaları, mağaralar, su sarnıçları ve
çeşitli odalar vardır.
Kalenin güneyinde ise eski şehrin kalıntıları bulunur.
Ulu Cami, Hüsrev Paşa
Cami, Kay Çelebi Cami, Hamamlar (Çifte Hamam) Kümbetler (İkiz Kümbet) ve çoğu
tahrip olmuş eski evler, gezenleri tarihin yaprakları arasında seyahate
çıkarlar.
Hoşap Kalesi: Van il merkez ine 60 km. uzaklıkta, Gürpınar ilçesinde, Van-Hakkari
karayolu üzerindeki Hoşap (Güzelsu)'da yer almaktadır.
Dik bir kaya kütlesi
üzerine kurulan kale, iç kale ile bunun kuzeyindeki dış kaleden oluşur.
Gözetleme kulesi, surları, burçları, beden duvarları, mescit, fırın, zindan
seyir köşkü, harem, selamlık ve orijinal demir kapı kanatları kalenin önemli
yapılarıdır.
Ayrıca kalenin güney tarafında Van Bölgesinin en eski Osmanlı
Köprüsü bulunur.
Ağartı Kalesi: Van Gölü' nün doğu kıyısında kurulan kale iyi korunarak günümüze
kadar gelen sur duvarları andezit taş bloklarla örülmüştür.
Kef Kalesi : Urartu'ların önemli merkez lerinden biridir.
Kalede çok odalı bir
saray, hayvan ve bitki rölyefleri vardır.
Çavuştepe Kalesi: Van il merkez ine 25 km. uzaklıkta, Gürpınar ilçesine bağlı
Çavuştepe köyünde yer almaktadır.
Bol Dağı silsilesinin batı ucuna kurulmuş olan
kale; aşağı ve yukarı kalelerden oluşmaktadır.
Kale, II. Sarduri tarafından M.Ö.
764-734 tarihleri arasında yaptırılmıştır.
Kalelerde Haldi tapınağı, açık hava
tapınağı, surlar, depo, ahır, saray binaları, su sarnıçları, çivi yazısı
bulunmaktadır.
Ayanıs Kalesi: Van'a 35 km. mesafedeki Ayanıs köyündedir.
Argişti'nin oğlu Rusa
tarafından M.Ö. 645-643 tarihleri arasında yaptırılmıştır.
Urartu tarihinin son
safhalarının aydınlatılması açısından çok önemlidir.
Van Gölü sahiline yakın bir
alanda kuruludur.
Toprakkale: Van il merkez inin doğusunda Zimzim Dağları silsilesine bağlı kayalık
bir tepe üzerinde yer almaktadır.
Kale Urartu kralı II. Rusa tarafından M.Ö.
685-645 tarihleri arasında yaptırılmıştır.
Sarnıç, açık hava tapınağı, kayaya
yontulmuş merdivenler bulunmaktadır.
Aşağı-Yukarı Anzaf Kaleleri: Van'ın 10 km. kuzeydoğusunda Van-Özalp karayolu
yakınında yer almaktadır.
Aşağı ve Yukarı Kalelerden oluşmaktadır.
Her iki
kalede surlar, kuleler, atölye, depo, saray yapısı, kitabe bulunmaktadır.
Kiliseler
Akdamar Kilisesi: Gevaş ilçesi sınırları dahilinde Van Gölü içersinde bulunan en
büyük adaya ismini veren kilisedir.
Adanın güney doğusuna kurulmuş olan kilise
sahile 3 km. uzaklıktadır.
Günün her saatinde Akdamar Adası'na, sahilde bulunan
motorlarla ulaşım sağlanmaktadır.
Kutsal Haç adına Vaspurakan Kralı I. Gagik tarafından Keşiş Manuel'e
yaptırılmıştır.
Kilisenin figürlü repertuarı oldukça zengindir.
Bunun yanında,
İncil ve Tevrat'tan alınmış çeşitli sahneler bulunmaktadır.
Yunus Peygamberin
denize atılması, Hz. Meryem ve kucağında İsa, Adem ile Havva'nın Cennetten
kovulması, Hz. Davut ile Kral Goliat'ın mücadelesi Samson Filistinli ikilisi,
ateşte üç İbrani genci, Aslan ininde Daniel sahneleri bulunmaktadır.
Zengin
hayvan, asma sarmaşıkları ve çeşitli figürler görmek mümkündür.
Adır Kilisesi: Kilise, Van merkez ine bağlı Yaylıyaka köyü döşeme mezrasına yakın
Van Gölü içersindeki aynı isimli adada yer almaktadır.
Adanın güney tarafına
kurulmuştur.
Manastır 1305 yılında yapılmıştır.
Daha sonra 1621 yılında Aziz
Georges Kilisesi eklenmiştir.
Yakınında bulunan sahildeki teknelerle ve Van
İskelesi'nden kiralanacak teknelerle gezilip görülebilir.
Yedi Kilise Erek Dağı eteklerine 8. yüzyılda inşa edilmiştir.
Cami, Medrese ve Kümbetler
Van'daki önemli camiler Ulu Cami, Hüsrev Paşa Cami, Kızıl Camii, Gevaş İzzettin
Çir Camii, Süleyman Han Camii, Kaya Çelebi Camii, Horhor Camii, Abbasağa
Cami'dir.
Hüsrev Paşa Medresesi, Hoşap Hasan Bey Medresesi, Hoşap Evliya Bey
Medresesi, Gevaş Halime Hatun Kümbeti, Erciş Anonim (Zortul) Kümbet görülmeye
değerdir
Köprü ve Su Kanalı
Van' daki köprüler Bend-i Mahi Köprüsü, Kırmızı Köprü, Çatak Köprüsü, Hurkan
Köprüsü, Zeril Köprüsü, Şeytan Köprüsü olarak sayılabilir.
Van'da ilk sulama kanalları ve barajlar M.Ö. 9. ve 6. yüzyıllar arasında
Urartular zamanında yapılmıştır.
Bunların en önemlisi Menua (Semiramis/Şamran)
sulama kanalıdır.
Urartu Kralı Menua tarafından yaptırılmıştır.
Menua/Şamran
kanalı dünya mühendisliğinin bir harikası olarak geçtiği yerlere hayat vermiş,
işlevini günümüze kadar sürdürmektedir.
Geleneksel Van Evleri
Van evleri Van'ın geleneksel mimarisinin günümüze taşıyan önemli unsurlardır.
Tarihi Van Kalesi'nin güneyinde bulunan eski Van şehri, çarşıları, sokakları,
mahalleleri, han, hamam, taş döşeli caddeleri yanında Van Evleri ile Osmanlı
kentlerinin tipik özelliklerini taşımaktadır.
Mesire Yerleri
Van'da yer alan mesire yerleri arasında; Van' a 20 km. uzaklıkta, doğal plajları
ve yeşilliği ile hoş görünümlü Edremit, yeşillikler arasında doğal plajları ile
bir gezi ve mesire yeri olan Gevaş, İl merkez ine 80 km. uzaklıkta, iki çayın
birleştiği yerde bir vadi içerisinde ormanlık, hoş manzaralı Çatak ile İl
merkez ine uzaklığı 40 km. mesafede Van Gölü' nün sahilinde Süphan Dağı
karşısında doğal plajları ve meyve bahçeleri ile ünlü Amik sayılabilir.
Kuş Gözlem Alanı
Erçek Gölü
Van Gölü
Sportif Etkinlikler
Av Turizmi: Van Bölgesi av hayvanları yönünden zengin olup, her mevsim avlanmak
mümkündür.
Başlıca av hayvanları arasıda; keklik, ördek, toy, dağ keçisi,
tavşan, ayı, ve domuz sayılabilir.
Yörede olta balıkçılığı da gelişmiştir.
Doğa Yürüyüşü Süphan Dağı
COĞRAFYA
İlin kuzeyinde bulunan Tendürek dağlarında yükseklikleri 2400 ile 3000 metre
arasında değişen "Sınır Dağları" uzanır.
Van yöresinde büyük nehir ve akarsular
bulunur.
Bu akarsuların en önemlileri Hoşap suyu, Memedik çayı, Karasu,
Bendimahi çayı, Deliçay, Irşat çayı ve Zilan çaylarıdır.
Van bölgesi göller bakımından da önemli bir bölgedir.
İrili ufaklı birçok gölden
başka Türkiye'nin en büyük gölü de bu bölgededir.
Yazları az yağışlı ve sıcak kışları az yağışlı ve oldukça soğuk geçmektedir.
Baharlar ise bol yağışlı ve ılıktır.
TARİHÇESİ
Van ve çevresine önce Hurriler yerleşmişler, sonra Urartular 200 yılı aşkın süre
hüküm sürmüşlerdir.
Daha sonra Medler, Persler, Makedonyalılar, (Büyük
İskender), Partlar, Sasaniler, Bizanslar, Selçuklular, İlhanlılar,
Celayiroğulları, Karakoyunlular, Akkoyunlular, Safeviler ve Osmanlılar hakim
olmuşlardır.
NE YENİR?
Murtuğa (kahvaltılık), cacık (kahvaltılık), ilitme, ekşili, senseger gibi yemek
türleri ile ünlü Van otlu peyniri yöreye özgü yemeklerdir.
Van peyniri (otlu
peynir), içerisine mahalli otlar katılarak yapılan güzel kokulu ve son derece
lezzetli bir peynirdir.
Yaz sonuna doğru küplere basılarak toprağa gömülür, kış
için saklanır.
Ayrıca, Van gölünden çıkarılan Van balığı (inci kefali) mutlaka
yenmelidir.
Van balığı, Van gölünün sodalı suyuna uygun "inci kefali" diye
adlandırılan, bol havyarlı bir balık türüdür.
Az kılçıklı olan bu balık oldukça
lezzetlidir.
NE ALINIR?
Van' da alışveriş etkinliklerinin merkez ini, turistik, hatıra eşya
alım-satımları oluşturur.
Özellikle dünyaca ünlü olan Van ve çevresinde dokunan
kilimler büyük ilgi görmektedir.
Turizm mevsimi ile beraber her türlü halı -
kilim ve el sanatları, süs eşyaları şehir merkez indeki halı ve kilim galerinden
satın alınabilir.
LİNKLER
Van Valiliği http://www.van.gov.tr
Van Belediyesi http://www.van-bld.gov.tr
OHAL Valiliği http://www.ohal.gov.tr
YAPMADAN DÖNME
Van Kalesi, Van Müzesi, Hoşap Kalesi, Muradiye Şelalesi, Edremit ve Gevaş kıyı
boyu ve Gölü gezilip görülmeden,
Dünyaca ünlü bir gözü mavi diğer gözü yeşil olan Van kedisini görmeden,
Dünyaca ünlü Van Kilimleri ve Savat (gümüş) İşlemeli el sanatları ürünlerinden
almadan,
Zengin bir mutfağa sahip olan Van yemeklerinden yemeden dönmeyin.
