Umumiyetle hükümdarlar için şehir
dışında yaptırılmış saray ve köşk manâsında kullanılan bir tabir.
Anadolu beyliklerinin ve valilerinin, tehlikelere karşı savunma
tedbirlerine sahip olan binalarına da kasır denirdi. Bu tip kasırlar,
şehirlerin yüksek yerlerinde yapılan hisarların içerisinde, iç kaleler
özelliğindedir. Aynı maksatla, kırlarda kesme taştan yapılmış kalın
duvarlı, mazgal delikleri ve gözetleme kuleleri bulunanları da vardır.
Kayseri yakınlarında Haydarbey Kasrı, Hızırilyas Kasrı ve
Doğubeyazıt’taki İshakpaşa Kasrı bu tip kasırlardandır.
Osmanlı sultanları
yeşilliklerde, dinlenme köşkleri ve saray özelliğine sahip kasırlar
yaptırmışlardır. Güzel gezinti kıyılarında, orman kenarlarında inşa
edilen çok odalı kasırlar, zengin süslemelere ve sanat eserlerine
sahipti. İstanbul’daki Sadâbâd, Göksu, Aynalıkavak ve tersane
kasırları, bunların en güzel örnekleridir.
17. yüzyılda Valide Turhan Sultanın Ramazan aylarında ibadet etmek ve Kur’ân-ı kerîm dinlemek için Yeni Camiye bitişik ve caminin hünkâr
mahfiline bir geçitle bağlı olarak yaptırdığı Yeni Cami Kasrı çok
güzel olup, bir eşi daha yoktur.