Osmanlı deniz kuvvetlerinde kürekle
hareket eden gemilere umumî olarak verilen isim.
Bu gemiler, kürek
sayısına göre özel isim alırlardı. Küçükten başlamak üzere şu isimler
verilirdi: Karamürsel, üstüaçık, şayka, kırlangıç, firkate, kalite,
pergende, mavna, kadırga, baştarda ve baştarde-i hümâyûn. Çektiriler,
ince donanma ve büyük donanma gemileri olarak iki kısımdı. Birinci
çeşit küçük gemilerden müteşekkil iç deniz ve nehirlerde hizmet gören
gemilere İnce Donanma denilirdi. Bunlar savaş teknesi olarak değil,
araştırma, taşıma ve haberleşme işlerinde vazife görürlerdi.
İnce donanmanın dışında
bulunan büyük boy gemiler de donanma-ı hümâyûnu meydana getirirdi. Bu
çektirilerde, reis, vardiyan, kürekçi, cenkçi, topçu gibi muharip
sınıfın yanında, marangoz, kalafatçı, demirci, halatçı gibi ustalar
vardı. Bunların en küçüğü olan karamürsellerde 20, en büyüğü olan
baştardalarda 800 savaşçı levent bulunurdu. Çektiriler, aşı rengi boya
ile, baştardalar ise özellikle yeşile boyanmaktaydılar. Baştardalar,
amiral gemisi olarak görev yapar, baştarde-i hümâyûn ise deniz
seferine serdar tayin edilenin gemisi olurdu.
On yedinci asırda Osmanlı donanması, 40 kadırga, 6 mavna, 20 bey
gemisinden müteşekkildi ve bu gemilerde 10.500 kürekçi, 5300 cenkçi ve
600 yardımcı sınıftan olmak üzere 16.400 asker vardı.