Türklerin, Orta
Asya devirlerinde yol gösterici ve tecrübeli rehberi olan milli
sembolleri.
Bozkurt, Orta Asya Türk
tarihinde ve İslamiyet'ten önce Türk destanlarında adına çok rastlanan
milli bir destan unsuru, motifidir. Destanlarda, Türklerin hayat ve
savaş gücünü temsil eder. Türkiye Türklerinde orduyu temsilen
kullanılan “Mehmetçik” yerine, İslamiyet'ten önce Orta Asya'da yaşayan
Türkler, “Bozkurt” u kullanmışlardır.
Her bakımdan Türk
hayatında totemciliğin zıddına bir durum görülmesine rağmen, Türklerde
totem olarak kurdun gösterilmesi, yanlış bir husustur. Her şeyden önce,
klanlar totemlerine taptıkları halde, Türkler kurda tapmamışlardır.
Zaten Şamanizm'le bile ilgisi olmayan eski Türk dini, İbrahim aleyhisselamla muasır olan Zülkarneyn aleyhisselam ve daha öncelerde
görüldüğü gibi her zaman ilahi olmuş ve tek Allah'ı kabul etmiştir.
Eski Türklerde Kurt-atanın (Tecrübeli insan) yaşadığı kabul edilen
mağarada belirli törenler yapmak, kurdun vücudu ile değil, mazisi ile
karanlıklara karışmış eski hatıraların canlanması ile ilgilidir.
Gerçekte göçebe olan Türklüğün, o devirlerde kurdu, çeviklik ve savaş
yönünden sembol kabul etmesi, şaşılacak bir durum değildir. Bu, bir
bakıma Çin gibi komşu kavimlerin, Türkleri kurda benzetmelerinden ileri
gelmiş olabilir. Zaten Göktürk
Hakanlığı'nın hassa ordusu mensuplarına
Çinliler, Fu-li, yani kurt (böri) diyorlardı.
Oğuz destanında Oğuz
Han, halkına “Bozkurt sesi savaş parolamız olsun” der. Gerçekten
Türklerin İslamiyet'ten önce harplerde düşmanlarına bozkurt seslerini
takliden haykırarak saldırdıkları, bir vakıadır. Bu hususa bazı Arap
şairlerinin şiirlerinde de işaret edilir. Müslüman olduktan sonra
bunun yerini "Allah! Allah!" nidaları almış ve günümüze kadar
gelmiştir.
Göktürk destanlarında “Asena” isimli bir dişi kurttan bahsedildiği
gibi, Ergenekon'dan çıkış destanında da orduya bir bozkurtun yol
gösterdiği ve ordunun başındaki hükümdarın adının Börte Çene, yani
Bozkurt olduğundan söz edilir. Uygurlar'ın, türeyiş destanında da ön
planda yer alan bozkurt, hem bir milli destan motifi, hem de eski
Türklerin bazı kahramanlarının adı olarak kabul edilmektedir.