Eski Türk kavimlerinden. Çince kaynaklarda
“Yüeh-ch’ih” olarak geçer.
Yüe-çilere, tarihî kayıtlarda, ilk defa M.Ö. 3. yüzyılda rastlanır. Çin’in kuzeyine
hakimdiler. Anayurtları, Orta Asya’da Tanrı Dağları ile Kan-su
havalisiydi. Büyük ve Küçük Yüe-çiler olmak üzere ikiye ayrılırlardı.
M.Ö. 3. yüzyılda Çin’in Şansi ve Kan-su eyaletlerinde, kuvvetli bir
devlet kurdular. Çinlilerle sıkı münasebette bulundular. Çin kültürünü
benimsediler. Millî kıyafet ve dilleriyle, Çinlilere benzediler.
Hunlar'ın meşhur imparatorlarından
Mete, Yüe-çileri, M.Ö. 203 yılında
mağlup etti. Yüe-çiler devleti yıkıldı. Çin’den çıkarak, Orta Asya’ya
göçtüler. Makedonyalı İskender’in, Baktria (Belh) bölgesinde kurduğu
Grek hakimiyetine, M.Ö. 166’da son verdiler.
M.Ö. 129’da, Türkistan’a yerleştiler. Türkistan’da kuvvetli bir devlet
kurdular. İran’ın doğusunu ele geçirerek, Partlarla komşu oldular.
Partlara M.Ö. 127’de yenilince, beş ayrı beyliğe ayrıldılar. Bir asır
birlik olamadılar. Kuşan Beyi Kucula, merkezleri Belh olmak üzere, Yüe-çiler’i, M.Ö. 25’te birleştirdi. Yüe-çilere,
Kuşanlar denmeye başladı. Yüe-çiler, önce Çin kültürünü, sonra da Budizm inancını
benimsediler. Bundan sonra, Türklük vasıflarını, benliklerini kaybedip,
tarihten silindiler.