Sibirya’nın
kuzeydoğusunda yaşayan bir Türk boyu.
Sahalar adıyla da bilinen
Yakutların, Gulıganlarla (Kurıkanlar) Tunguzların karışmasından meydana
geldiği tahmin edilmektedir. Kurıkanların, 7. yüzyılda Çin sarayına
hediyeler verdikleri, Göktürk Devleti'ni ikinci defa kuran
İlteriş
Kağan'a karşı çıktıkları bilinmektedir. Yakutlar, 10. yüzyıldan sonra,
Moğol istilaları yüzünden yurtlarını terk ederek, Selenga Irmağının
aşağı kıyılarında, Angara ve Lena ırmaklarının yukarı bölgelerine
göçtüler.
On yedinci asrın
başlarında Ruslar, Asya’yı ele geçirme tasavvurlarını gerçekleştirmek
üzere, Yakutların ülkesine girmeye başladılar. 1620-1630 yılları
arasında tamamen işgal ettiler. Yakutlar, zaman zaman ayaklandılar ise
de, bir netice elde edemediler. Bu tarihten sonra Yakutların büyük
çoğunluğu, Rusların etkisiyle Hıristiyanlaştı. Buna rağmen Şamanî
inançlarını da devam ettirmişlerdir.
İyi at yetiştirmeleriyle tanınan ve zengin insanlar olan Yakutlar,
Rusların zulmü altında fakirleştiler. Yakutistan, Çarlık Rusya’sında
siyasî suçluların sürgün edildiği bir ülke durumuna geldi. Diğer
bölgelerden Rus nüfus göçürülerek, Yakutistan'da iskân edildi.
Sürgünler, Yakut ülkesinde, Batı kültürünü ve muhtariyet (özerklik) fikrini
yaydılar. On dokuzuncu asırda, kültürlü kimseler yetişti. 1900’lü
yılların başından 1917 ihtilâline kadar, bağımsızlık mücadelelerine
devam ettiler. 1920-1921’de kurulan Yakut Millî Hükümeti, komünistlere
karşı savaştı. Fakat, Moskova’nın güçlü ordusu karşısında mağlup
oldular. Ruslarla yapılan barış neticesinde Yakutistan, Sovyet
Sosyalist Muhtar Cumhuriyetini kurdular (1922). Fakat Ruslar, 3.062.000
km2'yi bulan Yakutistan’ı, kolonizatör Ruslarla iskân ederek, Yakut
nüfusunun oranını devamlı düşürmektedir. 1970 sayımına göre
Yakutların nüfusu, 602.000 idi. 1992’de, 944.000’e yükselmiştir.