1711
Prut Harbi
sonrasında imzalanan Osmanlı-Rus Antlaşması. Osmanlı
sultanlarından
Üçüncü Ahmed Han (1703-1730) zamanında, 22 Temmuz 1711 tarihinde Rusya
ile imzalandı.
Lehistan meselesi
dolayısıyla Rus Çarı Petro ile İsveç Kralı Demirbaş Şarl’ın arası
açılmış; Osmanlılar, Demirbaş Şarl’ın Lehistan kralı
ilan ettiği Stanislav Lehcinski’yi tanımışlardı. Çar Petro ile Kral Şarl arasında
Ukrayna’da yapılan savaşı, İsveçliler kaybettiler (1709). Demirbaş
Şarl, Ukrayna Hatmanı Mazepa ile birlikte, Osmanlı topraklarına
sığındı. Çar’ın iade isteği, Bâbıâlî tarafından reddedildi. Deli Petro’nun savaşla tehdit etmesi üzerine, Rusya’ya savaş
ilan edildi
(20 Kasım 1711).
Hıristiyan tebaayı
ayaklandırarak başarı sağlayacağını zanneden Çar, Boğdan’a girip, Prut
boyunca Tuna kıyılarına inmekte iken, ummadığı bir zamanda
Türk ordusu
tarafından kuşatıldı. Türk askeri, kesin bir üstünlüğe sahipti. Ruslar,
sulh teklifinde bulundular. Azak’ın ve Lehistan’ın Rus nüfuzundan
kurtulması kabul edilince, Sadrazam
Baltacı Mehmed Paşa, kâhyası
Antalyalı Ömer Ağa ve mektupçusu Ömer Efendinin tesirleri altında
kalarak, sulh teklifini kabul edip, Çar’ı serbest bıraktı. Kırım hanı
Devlet Giray Han ile Demirbaş Şarl muhalefet ettiler. Prut Irmağı
kıyısında, Serdâr-ı ekrem (Başkumandan) Baltacı Mehmed Paşanın
çadırında, Osmanlı devlet adamları ile Rus Başbakanı Baron Şafirov
arasında kararlaştırılan Prut Antlaşması ile:
1. Azak Kalesi ve bütün çevresini Ruslar geri vereceklerdi.
2. Aşağı Özi boyundaki Rus kaleleri yıkılacaktı.
3. Lehistan’a girmiş bulunan Rus kuvvetleri geri çekilecekti.
4. Barabaş, Potkalı ve Kırım Hanlığı'na tâbi Kazaklara, Ruslar müdahale etmeyecekti.
5. Osmanlı Sultanına sığınan mülteci İsveç kralı Demirbaş Şarl, maiyetiyle
birlikte, ülkesine serbestçe gidecekti.
6. Osmanlı ülkesine gelip giden Rus tüccarlarından başka, Türkiye’de Rus elçisi
bulunmayacaktı.
7. Harp öncesi ve sonrasındaki Müslüman esirler, Osmanlı hükümetine iade edilecekti.
8. İki taraf da harbe teşvikçilik yapmayacaktı.
9. Ruslar, eskiden olduğu gibi, Kırım Hanına yine vergi vereceklerdi.
Antlaşmadaki şartların yerine getirilmesi için, Baron Şafirov, Osmanlılarda kalacaktı.
Baltacı Mehmed Paşanın
iyi niyetinin, Ruslar tarafından suiistimal edilerek, antlaşma
şartlarının uygulanmaması ve Devlet Giray Hanla Demirbaş Şarl’ın
sadrazam aleyhinde propagandaları, hoşnutsuzluğu büyüttü. Mehmed Paşa,
sadaretten azledildi (20 Kasım 1711). Antlaşmanın uygulanması için,
Rusya’ya savaş ilan edilince, Azak Kalesi teslim edilip, kaleler
yıkıldı. Demirbaş Şarl’ın dönmesi yine gerçekleşmeyince, ikinci defa
sefer ilan edildi. 1713 Haziranında yapılan Edirne Antlaşması ile
Demirbaş Şarl memleketine dönebildi.
Bu neticeyle, Prut Muahedesi, Deli Petro’nun Karadeniz ve Balkanlara inme
hayallerine darbe vurmuş oldu.
