AYDIN
GENEL BİLGİLER
Yüzölçümü: 8.007 km²
Nüfus: 824.816 (1990)
İl Trafik No: 09
Aydın, Tralles antik kentinin üzerine kurulmuştur.
Eski çağlarda Ege Bölgesi’nin
en önemli kentlerinden birisidir.
Antik dönemin birçok bilgin, mimar,
heykeltıraşı Aydın’da yetişmiştir.
Bunlar arasında Antemiyus, Thales, Anaximandros, Anaximenes, Hekotaios,
Hippodamos, İsodor sayılabilir.
Aydın resimleri için tıklayınız.
İLÇELERİ
Bozdoğan: Büyük Menderes havzasının güneyinde Akçay'ın suladığı ovanın yanında
yükselen Madran dağı eteklerindeki iki tepe üzerine kurulmuştur.
Aydın'a 76 km.
uzaklıktadır.
İlçedeki tarihsel yapı kalıntıları ve buluntuları çok eski çağlara
aittir.
Roma, Bizans ve Selçuklu kültürlerinin izlerini taşıyan eserler de vardır.
Koyuncular köyü yakınında bulunan Neopolis Kavaklı köyü, Körteke kalesi, Örtülü
ve Konaklı köylerindeki Sarnıçlar ve Kemer Köprüsü bunların başlıca
örnekleridir.
Buharkent: İl merkez ine 86 km. mesafedeki İlçede Kızıldere kaplıcaları
bulunmaktadır.
Çine: Aydın il merkez ine 38 km. uzaklıktadır.
Çine, Antik , Karya ve Onya
bölgelerini birbirine bağlayan geçit üzerinde olması nedeniyle Aydın'ın eski ve
önemli yerleşim yerlerinden biridir.
Gerga: Eski Çine'nin 6 km. güneydoğusundaki ovacık köyünün kuzeyinden bir saat
süren yaya tırmanma ile ulaşılabilen Gerga ören yeri, ulaşım güçlüğüne rağmen
görülmeye değer bir karya kentidir
Koçarlı: Aydın il merkez ine 22 km. uzaklıktadır.
Büyük Menderes vadisinin
ortasında ve Koçarlı çayının iki yakasındaki yamaçlarda kurulmuştur.
Amyzon
antik kenti ve Cihanzade Mustafa Camii önemli eserlerdendir.
Kuşadası
Nazilli: Aydın'a 45 km uzaklıktadır.
Nazilli ilçesine 3 km. uzaklıkta, Bozkurt
ve Eyeli yaylaları arasında kurulmuş olan Mastavra Antik Kenti, zamanında
menderes havzasının ticaret merkez lerinden biriydi.
Söke: Aydın'ın 59 km. batısında olup, Büyük Menderes akarsuyunun yakınında
kurulmuştur.
Didyma, Miletos, Priene gibi ünlü kentler, ilçe yakınındadır.
İlçenin 12 km uzaklıkta Güllübahçe kasabasının yakınında yer alan Priene antik
kenti, Mykale Dağı yamacında güneye bakan doğal bir platform ve çevresine
kurulmuştur.
Sultanhisar: Aydın iline 25 km uzaklıktadır.
Kuzeyinde Aydın dağları
uzanmaktadır.
Nisa (Nyssa) Sultanhisar ilçesinin kuzeyinde yükselen Malgaç dağı
eteklerinde, doğal güzelliklerle dolu yamaçlara kurulmuştur.
İlçeden kıvrılarak
yükselen 3 km asfalt yol ile ören yerine ulaşılır.
Akaraka (Acharake): Kutsal sırlarını saklayan bir sağlık merkez i olarak
nitelenebilir.
Salavatlı köyü yakınında olup eski kaynaklara göre Pluton ve
Charo adlı iki tanrılı dinin de kutsal merkez iydi.
Yenihisar: Aydın iline 108 km. mesafede olup, antik Milet ve Priene kentlerine
komşudur.
Bodrum hava alanına Akbük üzerinden ulaşılabilen ilçede, Ege'nin en
güzel deniz, kum ve güneşi mevcuttur.
Zengin tarihi , Didim ve Altınkum sahili
ile turizm alanında önemli bir yeri olan Yarhisar, Ege sahilinde görülmesi
gereken en güzel turizm beldelerindendir.
Antik çağın kehanet merkez i olan
Didim'de, güneş tanrısı Apollon adına kurulan büyük bir tapınak bulunmaktadır.
Kadere çok inanan antik çağın insanları Apollon'u aynı zamanda bir kehanet
tanrısı olarak tanımıştır.
Yenipazar: Aydın il merkez ine 41 km. uzaklıktadır.
Orthasia (Ortosi) antik kenti
ilçenin 5 km. doğusunda, Donduran köyündedir.
İonlar tarafından kurulmuş, M.Ö 7
yy.da Asyalı atlı bozkır kavimlerinden, Kimmerlerin istilasına uğramış, daha
sonraki yüzyıllarda Lidya, Pers, Roma ve Bizans dönemlerini yaşamıştır.
NASIL GİDİLİR?
Karayolu: Aydın ili E-24 karayolu üzerindedir.
Otogar Tel: (+90-256) 356 47 12
Demiryolu: Demir yolu ulaşımı mevcuttur.
İstasyon Tel: (+90-256) 225 18 24
Denizyolu: Kuşadası Limanı'ndan denizyolu ulaşımı sağlanmaktadır.
Liman Tel: (+90-256) 612 15 13
Havayolu: Küçük uçakların inebileceği bir havalimanı vardır.
İzmir havalimanı
130 km. uzaklıktadır.
Hava Limanı Tel: (+90-256) 225 86 78
GEZİLECEK YERLERİ
Müzeleri
Aydın Müzesi: Aydın Müzesi 1959 yılında kurulmuştur.
Çok geniş ve güzel bir
bahçe içinde modern Müze binasına sahiptir.
Müze bahçesinde Aydın çevresinden
derlenmiş lahitler, mezar taşları, sütun başlıkları, yazıtlı steller ve çeşitli
mimari parçalar sergilenmektedir.
Müze içerisinde bir Arkeoloji salonu, bir
sikke salonu ve bir etnografya salonu mevcuttur.
Milet Müzesi: Milet antik kenti içinde yer alır.
1973 yılında hizmete açılan
Milet Müzesi'nde mavi salon, küçük salon ve orta salon olmak üzere üç teşhir
salonu vardır.
Mavi salonda;kronolojik sırayla eserler teşhir edilmiştir.
Bunlar, fosiller, keramikler, geometrik eserler, taban mozaikler ile
amphoralardır.
Küçük salonda; tiyatro maskeleri, kandiller, maden eserler, cam
eserler, heykelcikler, altın eserler ve küçük madeni eşyalar ile sikkeler
bulunmaktadır.
Orta salonda; heykeller ve mezar taşları yer alır.
Afrodisyas Müzesi: Karacasu ilçesi, Afrodisyas antik kenti içinde bulunmaktadır.
1979'da ziyarete açılan Müzede Afrodisyas kazılarından elde edilen arkeolojik
buluntular sergilenmektedir.
M.Ö. 4000'den itibaren yapıldığı anlaşılan eserler
sekiz ayrı salonda yer almakta olup, bu salonlar; Afrodit salonu, Panthesilaia
salonu, küçük eserler salonu, bitmemiş eserler salonu,odeon salonu, Melpomene
salonu( iç avlu ve bahçe açık salonu)'dur.
Ayrıca bu salonların dışında bahçede
birçok eser bulunmaktadır.
Örenyerleri
Nysxa: Sultanhisar ilçesinin kuzeyindeki Malgaç Dağı eteklerinde zeytin
bahçeleriyle dolu yamaçlara kurulmuş Nysxa (Nisa) antik kentinin tarihinin
kaynağı, coğrafyacı Strabon'dur.
Sel yatağından dolayı iki kısımdan oluşan kent
Atymbra isimli eski bir ;yerleşmenin üzerine Selekvos Kralı I. Antiochus
tarafından kurulmuş ve kralın eşinin adını almıştır.
Nyxsa'da yetişmiş olan
Aristodem'in kurduğu iki katlı kütüphane, Hellenistik çağa ait su deposu, Roma
dönemine ait stadyum ve köprü, halk meclisi ve Acharaka yolu üzerindeki şehir
nekropolü görülebilecek başlıca yapı kalıntılarıdır.
Alabanda: İsmi Karia dilinde at ve zafer anlamına gelen ALA ve BANDA
sözcüklerinden oluşmuş bir Karia kentidir.
Helenistik ve Roma dönemlerinden
kalma kuleli sur, tiyatro, senato, halk meclisi binası, Agora ve anıt mezar
görülebilecek kalıntılardandır.
Ayrıca güney yönündeki Kemer Deresi üzerinde
Roma yapısı bir su kemeri uzanır.
Priene: Çağının önemli piskoposluk merkez i olan antik kent Prienne, Milet'in
kuzeyinde, dik açılarla kesişen bir geometrik düzene göre kurulmuştur.
Kentin en önemli yapısı kentin tepesine kurulmuş olan Athena Tapınağıdır.
Bundan
başka kentin ;kuzeydoğusunda bulunan ve Helenistik devirde yapıldığı belirtilen
tiyatroda görülmeye değerdir.
Milet: Yenihisar ilçesi, Balat köyü yakınlarındadır.
Milet'te ilk yerleşimin
M.Ö. 2000 ortalarından başlamak üzere Myken kolonisi varlığı ile görüldüğü
bilinmektedir.
Daha sonra Milet, Atina Kralı Kodros'un oğlu Nekus önderliğindeki İonialılar
tarafından tekrar kurulmuştur.
İonia'nın en önemli şehir limanlarından
birisidir.
Dört limanı vardır.
Ören yerinde bu dönemlerden kalma; Milet Tiyatrosu, Faustina Hamamı, agora,
tören caddesi, anıtsal çeşme, gymnasium, Virgilius Capito, hamam, Türk hamamı,
Athena Tapınağı stadium, delphinion, liman anıtı, agora, Zeus Olympios Temenosu,
bouleuterion (Senato Binası), Mısır Tanrılarının Temenosu kalıntıları
bulunmaktadır.
Tralles (Tiral): Aydın il merkez ine 1 km. kadar uzaklıktadır.
Kentten günümüze
halk arasında "üç göz" olarak bilinen yapı ve kuzeydeki tiyatroya ait bir
kalıntı olan cavea gibi az sayıda eser kalmıştır.
1997 yılından itibaren burada
arkeolojik kazılara başlanmış olup, Roma dönemine ait bir hamam, Hellenistik.
Roma ve Bizans dönemlerinde kullanılmış bir Arsenal yapısı ve bir Bizans dini
yapısı açığa çıkarılmıştır.
Afrodisyas: Bu kent Antik Çağın önde gelen mimarlık, sanat, heykeltıraşlık ve
tapınma merkez lerindendir.
Karacasu ilçesinin 12 km. güneydoğusunda bir Karia
kenti olarak kurulan Afrodisyas altın çağını Roma döneminde yakalamıştır.
Bu
dönemde olağanüstü güzellikte ;mermer heykeller ve yapılar inşa edildi.
Yapılan arkeolojik araştırmalar sonucunda kentte mimarlık ve heykeltıraşlığın
yanı sıra tıp ve astronomi alanlarında da çalışmalar yapıldığı belirlenmiştir.
Kentte görülebilecek başlıca yapı kalıntıları, MS 12. yy.da İmparator Hadrianus
zamanında ;yapılan hamam, büyük havuzlu agora, MÖ. 100 yıllarında tanrıça
Afrodit için yapılan tapınak, stadyum, tiyatro, hamam,odeon, psikopos sarayı,
felsefe okuludur.
Panionon: Kuşadası Davutlar beldesindedir.
Antik Dönemde, İon kentleri
birliğinin merkez iydi. İonlar burada toplanıp, kararlar alırlardı.
Neopolis: Kuşadası'nın hemen yakınında, Yılancı Burun denilen yerdedir.
İlçenin
ilk antik yerleşimi olarak bilinir.
Didyma: Miletos'un 18 km. güneyindedir.
Antik çağın kehanet merkez idir.
Apollon
tapınağı en önemli eserlerindendir.
Tapınak dipteros planlı (çift sıra sütun)
olup, hiçbir zaman bitirilememiştir.
Myus: Söke'nin 18 km. güneyindedir.
İyon birliğine ait önemli bir kıyı kenti
idi.
Iassos: Didim ilçesi yakınlarında bulunmaktadır.
Bu antik kent, Dionysos şarap
tanrısı adına inşa edilmiş tiyatro ve burada yapılan festivaller ile bir müzik
ve tiyatro kenti olarak ün kazanmıştır.
Gerga: Çine ilçesi yakınındadır.
Kaidelerden koparak düşmüş dev boyutlu insan
heykelleri ile "Gerga" yazılı yapılar dikkat çekicidir.
Alinda: Karpuzlu ilçesi yakınındadır.
Kraliçe Ada'nın granit kentidir.
35 sıralı
bir tiyatro, iki katlı kule, agora ve surlar önemli kalıntılardır.
Mastaura (Mastavra): Nazilli ilçesi yakınındadır.
Eskiden para basılan ticaret
merkez lerinden biriydi. Ören yerinde sur, tiyatro, su kemeri ve bazı yapı
kalıntıları vardır.
Magnesia: Germencik ilçesi, Ortaklar beldesi yakınındadır.
Önemli olaylara sahne
olduğu için olaylar kenti olarak tanımlanır.
M.Ö.3 yy.a ait Artemis ve Zeus
tapınakları, agora, hamam, tiyatro, gymnasium, stadium ve Bizans surlarına ait
kalıntılar mevcuttur.
Orthasıa (Ortosı): Yenipazar ilçesi yakınındadır.
Menderes vadisine bakan bir
tepede Akropolü mevcuttur.
Acharaka (Akaraka): Sultanhisar ilçesi, Salavatlı köyü yakınındadır.
Sağlık
merkez i olarak bahsedilir.
Plutonium tapınağı ve içindeki şifalı su ve gazlar
bulunan Charonium mağarasından bahsedilir.
Kaleler
Küçük Ada Kalesi: Kuşadası ilçesi, Güvercin Adası’ndadır.
Çok eski bir yapı
olup, 19. yüzyılda meydana gelen Mora ayaklanması sırasında, adalardan
saldırılara karşı ileri karakol olarak Osmanlılar tarafından kullanılmıştır.
Arpaz Kalesi: Nazilli ilçesinde bulunan kale, 18. yüzyıl Osmanlı dönemi
yapıtıdır.
Körteke Kalesi: Bozdoğan ilçesine bağlı Körteke köyü ile Örencik köyü arasında
doğal tepenin üzerindedir.
Cin Cin Kalesi: Koçarlı ilçesinin aynı adı taşıyan köyündedir.
18. yüzyılda Cin
Bey tarafından yaptırılmıştır.
Camiler
Bey Camii: İstasyon binası yakınında bulunan ve Süleyman Bey Camii olarak da
bilinen bu büyük yapı, 1683 yılında Süleyman Bey tarafından yaptırılmıştır.
Kare
planlı ve kesme taştan inşa edilmiş olan cami, 16 kenarlı kasnağında 16 pencere
bulunan bir kubbe ile örtülüdür.
Kubbe içi, kalem işleri ile süslenmiştir.
Kesme
taştan yapılmış mihrabı sade olup, mermerden yapılmış minberin merdiven altı
işlemelidir.
Tek şerefeli minaresinin gövdesi çok kenarlıdır.
Ramazan Paşa Camii: Üveys Paşa’nın kardeşi Ramazan Paşa tarafından 1595 yılında
yaptırılmıştır.
Kare planlı olup, kesme taştan yapılmıştır.
Ahşap giriş kapısı,
oyma işleri ile bezenmiştir.
Yapının üzeri büyük bir kubbe ile örtülmüştür.
İçerisini 10 uzun pencere ve su damlacığı şeklindeki küçük pencereler
aydınlatmaktadır.
Alçı kabartmalar, renkli cam işçiliği ve ağaç oymacılığı
bakımından süslemeleri önemlidir.
Üveys Paşa Camii: Mısır Beylerbeyi Üveys Paşa tarafından 1568 yılında
yaptırılmıştır.
Kare planlı olan yapıyı yüksek kasnak üzerindeki kubbe
örtmektedir.
Mermer giriş kapısı üzerinde bir yapım yazıtı bulunmaktadır.
Mihrabı ve minberi az süslemelidir.
İlyas Bey Camii: Menteşoğullarından İlyas Bey tarafından 1404 yıllarında
yaptırılmıştır.
Cami önünde, avluyu çevreleyen, medrese ve imaret odaları
mezarlık içindedir.
Han Menteşoğullarından kalmıştır.
Dörtgen şekilli bina ortada
bir avlu, etrafında tonoz çatı, örtülü, ahır ve odalardan meydana gelmiştir ve
iki katlıdır.
Korunan Alanlar
Dilek Yarımadası-Büyük Menderes Deltası Milli Parkı
Aydın Tabiat Anıtlar
Mağaralar
Sırtlanini ve Karaca Mağaraları ilin önemli mağaralarıdır.
Karaca Mağarası
Kaplıcalar
Menderes Havzası 900'lü rakımlardan başlayarak Ege denizine kadar sağ ve sol
yamaçlardan kaynaklanan zengin su akışlarıyla binlerce yıl içersinde oluşturduğu
tekne biçimindeki bu zengin vadi zengin yer altı su kaynaklarına da sahiptir.
Germencik; ilçesi; Bozköy ve Gümüşköy mevkilerindeki kaplıcalar bölgenin önemli
kaplıcalarıdır.
Davutlar ilçesindeki sıcak su kaplıcası ve Sultanhisar'ın
batısında yeralan Salavatlı Kaplıcası yöre halkı tarafından kullanılmaktadır.
Plajlar
Turistlerin turizm çekiciliği açısından rağbet ettikleri plajlar; Pigale Plajı
(Kuşadası), Kadınlar Denizi Plajı (Kuşadası), Güvercinada Plajı (Kuşadası),
Yavansu ve Aslanburnu Plajı (Kuşadası), Güzelçamlı Plajı (Kuşadası), Altınkum
Plajı (Didim), Tavşanburnu Plajı (Didim), Gevrek ve Akbük (Didim) plajlarıdır.
Yaylalar
İlin önemli yaylaları Paşa Yaylası, Kahvederesi Yaylası, Necippazar Yaylası,
Bulgurlu, Sarıcaova, Ömür, Madran, Korumaz yaylası, Kavşit Yaylasıdır.
Sportif Etkinlikler
Doğa Yürüyüşüne en elverişli alan, Dilek Yarımadasından başlayan Karina'da devam
ederek Büyük Menderes nehri ile deltası ve Bafa Gölü'ne kadar uzanan bölgedir.
Bütün bu bölgeyi ortalayan Söke kentinin golf tesisleri de göz önünde
tutulduğunda Aydın ilinin en önemli dinlence ve sportif turizm merkez i olarak
adlandırılabilir.
Ayrıca Paşa yaylası, Karacasu yaylası ve Madran Yaylası
Potansiyel dinlence ve sportif turizm merkez leridir.
Afrodisias'tan Baba dağına
doğru doğa yürüyüşü yapılabildiği gibi, Karacasu-Dandalas Yaylası'nda, Aydın
merkez Paşa Yaylası'nda, Çine Madran Yaylası'nda ve Güzelçamlı Karina da
yapılabilir.
Güzelçamlı-Dilek Yarımadası ile Didim - Akbük bisiklet turu için uygundur.
Bafa
Gölünde sportif amaçlı olta balıkçılığı, Bozdoğan Alamut köyünde de av turizmi
için elverişlidir.
Aydın ilinin Söke ilçesinde Gençlere yönelik Orman kampları, Kuşadası ilçesinde
Gençlik Kampları mevcuttur.
Aydın Orman Kampları
Aydın Gençlik Kampları
Kruvaziyer ve Yat Limanları
Kruvaziyer ve Yat Limanları Aydın'ın deniz kapısı Kuşadası Limanı olup, turist
gemilerinin yanaştığı iki adet iskele ve ayrıca 650 yat kapasiteli yat limanı
bulunmaktadır.
Kuş Gözlem Alanı
Aydın ve Muğla ili sınırları içerisinde kalan Bafa Gölü Önemli Kuş
Alanlarındandır.
Bafa Gölü
COĞRAFYA
Coğrafi konumu nedeniyle ilk çağlardan beri önemli bir yerleşim merkez i olan
Aydın'ın kuzeyinde İzmir ve Manisa, doğusunda Denizli, Güneyinde Muğla yer alır.
Batı sınırları ise Ege Denizi kıyıları çizer.
İlin denizden yüksekliği 40
metredir.
Akdeniz ikliminin etkisindedir.
Bu iklim şartları ve topografik yapı Aydın ve
çevresinde iki ayrı bitki topluluğunun (maki ve orman) gelişmesine neden
olmuştur.
Bunun yanında zeytin, incir, turunçgiller, kestane vb. kırsal kesimde
ise çam ve benzeri türler mevcuttur.
En yağışlı mevsim kıştır.
Yaz mevsiminde yok denecek kadar az yağış almaktadır.
Kar yağışı ender görünür.
Aydın, özellikle batıdan gelen hava akınlarına
açıktır.
Rüzgar yönü daha çok doğu - güneydoğusudur.
Bunu güneybatı (lodos) ve
batı rüzgarları izler.
TARİHÇESi
Aydın, Traklar tarafından kurulmuş ve Tralles adı ile anılmıştır.
Depremle
yıkıldıktan sonra yeniden imar edilen kentte,Traklar'dan sonra Spartalılar,
Hititler, Frigler, İyonlar, Lidyalılar, Persler ve Romalılar zaman zaman yörede
hakimiyetlerini kurarak kendi kültürlerini bölgeye taşımış ve yörenin
gelişmesine öncü olmuşlardır.
1186 yılında Selçukluların, 1300 yılında
Aydınoğulları'nın eline geçen şehrin adı Aydın Güzelhisar olmuştur.
Bu ad Aydın
şekline dönüşmüştür.
1426 da Osmanlıların eline geçen Aydın bu günkü yerine
kurulmuştur.
1923 yılında il olmuştur.
NE YENİR?
Aydın’da yapılan yemeklerden bazıları; kulak çorbası, patlıcan–biber taratorlu
turşu, kuyu tandırı, etli kereviz, etli enginar, pelvize tatlısı, paşa böreği,
yuvarlama, ısırganotu böreği, ebegümeci kavurması ve arapsaçıdır.
NE ALINIR?
Halı, kilim, deri giysiler ve mücevherat yöreden alınabilecek hediyelik
eşyalardır.
LİNKLER
Aydın Belediyesi http://www.aydin-bld.gov.tr
Menderes Üniversitesi http://www.adu.edu.tr/
MEŞHUR YERLERİ
Aphrodisias antik kenti ile Didyma Apollon tapınağını ziyaret etmeden,
Kuşadası Altın Güvercin yarışmasını seyretmeden,
Ege yöresine özgün zeytinyağlı yemeklerinden, nefis incirlerinden, şaheser
üzümlerinden ve bunlardan yapılan şaraplardan, narenciye ürünlerinden tatmadan,
Turunç reçeli almadan,
Başta çipura, kefal, mercan ve barbunya olmak üzere enfes balık türlerini
denemeden,
Halı, kilim, deri giysiler, mücevherat vb. hatıra eşyaları satan zarif butiklere
uğramadan,
Dönmeyin.
